Teal: de nieuwe mode?

Screenshot-2014-08-04-14.35.40Teal: de kleur van tropische oceanen, ergens tussen blauw en groen in. De kleur ook waarin ik als tiener mijn kamer schilderde, voordat remakes volgden in fluor en sixties-oranje. Als het aan Frederic Laloux ligt is nu weer teal. In zijn boek ‘Reinventing Organizations: A Guide to Creating Organizations Inspired by the Next Stage of Human Consciousness’, waarvan hij 1 oktober de Nederlandse versie presenteert, staat de kleur teal voor een nieuw soort organisatie, die resoneert met termen als ‘heelheid’ en ‘zelfmanagement’. Organisaties waar men zich de vraag stelt: Waarom zijn wij op aard? Ken je dat, dat gevoel dat alles klopt? Laloux’ werk is een feestje om te lezen.

Reinventing w(h)at?

Prikkelende titel, maar wat wordt er dan precies ‘opnieuw uitgevonden’? Een poging tot een beknopt antwoord… Onze samenleving(en) en mentale modellen ontwikkelen zich: industriële samenlevingen vervingen bijvoorbeeld de traditionele agrarische. Die ontwikkeling zien we terug in de manier waarop we samenwerken. Laloux past een (bestaande) kleurenclassificatie voor de ontwikkelingsfasen van samenlevingen toe op organisaties en managementparadigma’s. Toen de agrarische (‘amber’) samenleving een industriële (‘oranje’) werd, zag je in organisaties bijvoorbeeld formele hiërarchieën  plaatsmaken voor innovatieve meritocratieën.  Veel grote organisaties van dit moment komen in aanmerking voor ‘oranje’ of ‘groen’ (niet te verwarren met teal). Oranje organisaties zijn meritocratisch en gaan uit van wetenschappelijke principes . Een financiële dienstverlener op de Zuid-as bijvoorbeeld. Groene organisaties hebben juist waarden als gelijkheid, harmonie en empowerment hoog in het vaandel en passen in het postmodernisme. Je ziet ze vaak in de non-profit sector. Organisaties en menselijke samenwerking vinden zich dus steeds opnieuw uit. Laloux licht dat zelf uitgebreid en helder toe in dit artikel.

Andere tijden

Het uitgangspunt van Laloux is dat de huidige (management-)paradigma’s niet meer voldoen. Kort gezegd: ze bieden geen antwoord op de complexe uitdagingen van nu en brengen een beroepsbevolking voort die weinig bezield is. Maar er is hoop, want Laloux’ signaleert een nieuw soort organisatie: de teal organisatie. In dit soort organisaties is leiderschap niet geassocieerd met vaste machtsstructuren. Eigenaarschap en zelfmanagement zijn er vanzelfsprekend. Iedereen kan een leiderschapsrol pakken en talent vindt gemakkelijk zijn bestemming. Het zijn – in de woorden van de schrijver:

more soulful workplaces where our talents are nurtured and our deepest aspirations are honored

Structuur is er wel, maar deze is fluïde en dient altijd de veranderende realiteit. Laloux’ boek is een handboek met praktische ideeën voor mensen die langs nieuwe lijnen willen organiseren. Er staan voorbeelden in van organisaties die het roer hebben omgegooid én succesvol zijn. Het vaak geroemde Nederlandse ‘Buurtzorg’ is er daar een van.

Spiegel voor

Te gek: hoe kun je hier nou op tegen zijn. Gaan we doen! Ik houd mijn enthousiasme slecht in toom. Een gesprek in de supermarkt (lol) zet me echter met beide benen op de grond. Als ik met twinkeling in de ogen met een vreemdeling aan de praat raak over het onderwerp, stuit ik op cynisme. ‘Managers gaan immers toch nooit de macht uit handen geven?’ Mmmm… een goed verhaal overtuigt maar beperkt. Ik moet denken aan het advies van een van mijn leraren die me op het hart drukte niet teveel te praten over veranderingen, maar ze te laten zien. Eerst daar maar eens werken. Op het label ‘fantast’, ‘idealist’ zit ik niet te wachten.

De trend voorbij

De buzz rond dit boek is groot. Het gaat vergezeld van kreten als ‘managementboek van de eeuw’ en ‘a world changer’. Hoewel dit een gezond wantrouwen in me aanwakkert (welke marketingmachine zit hierachter?) kan het bijna niet anders dan dat het boek meer signaleert dan een vluchtige trend. Niet alleen omdat om mij heen velen zijn geraakt door het gedachtegoed. Ook omdat het idee van een paradigma-wisseling ook elders in de lucht hangt. Ken Wilber spreekt van ‘grote veranderingen in bewustzijn, culturele en sociale systemen’, Otto Scharmer & Katrin Kaufman van ‘ego-system awareness naar eco-system awareness‘ en Paul Mason van ‘het einde van kapitalisme‘. Dichter bij huis spreekt Rugter Bregman zelfs van de terugkeer van het anarchisme. Er borrelt iets aan de rafelrand…

Actie

Hoe dan ook, ik laat me graag inspireren door de concrete ideeën om het hart van onze organisaties te verwarmen. Jij ook? Laloux helpt ons daarbij. Zijn boek is hier te downloaden en er is een wiki beschikbaar met suggesties over de toepassing van dit gedahctegoed. Nog meer inspiratie nodig? Op 26 november is Laloux te gast als spreker bij Het Eerste Huis.

Lets Reinvent Organizations logo (1)