Reizen met Theory U

Ik zit in de trein naar Berlijn en ben moe. De afgelopen –toch al drukke- weken besloot mijn dochter namelijk dat de dag voortaan om 5 uur ‘s ochtends begint. Nu ben ik een matineus type, maar laten we het niet overdrijven. Het vooruitzicht van een midweek lang verzorging in een ‘bio-hotel’ op het Duitse platteland roept aldus gelukzalige gevoelens op. Dat de reden van de reis geen vakantie is, maar een training, deert niet. Goed eten en zon op mijn hoofd: kom maar op!

Blinde vlek bij leiderschap

De training heet het Presencing Foundation Program en wordt georganiseerd door het Precensing institute. Gedurende een kleine 5 dagen zijn 80 deelnemers met uiteenlopende nationaliteiten bijeen om te leren over Precensing en Theory U. Dit gedachtegoed is geïnspireerd door action research, mindfulness en civil society. Het biedt een framework om te kunnen werken met de ‘diepere laag’ van onze ervaring en beoogt een nieuw sociaal paradigma te zijn met duurzaamheid en holisme als uitgangspunten. De premisse is dat de kwaliteit van het resultaat dat wij creëren in een sociaal systeem een functie is van de kwaliteit van het bewustzijn van waaruit de deelnemers handelen. Pardon? Ja, lees de zin nog maar eens. Het spreekt ‘the blind spot of leadership’ aan: de innerlijke conditie van waaruit we handelen. Het succes van onze acties als changemakers hangt namelijk niet af van wat we doen of hoe we het doen, maar van de ‘innerlijke plek’ van waaruit we handelen. Als ik de trainingszaal binnen loop is me nog niet helemaal duidelijk wat dat betekent.

Dansers en ambtenaren

De deelnemers zijn changemakers, sociaal ondernemers en organisatieontwikkelaars. Maar er zitten ook dansers, musici en wetenschappers in de zaal. Allen houden zich bezig met leiderschap en (sociale) innovatie én willen daarbij gebruik maken van het potentieel van de ‘collectieve creativiteit’. Tijdens het welkomst-diner gaat de microfoon van hand tot hand voor een voorstelrondje. Duidelijk wordt dat men hier niet komt om ‘de methode komt leren’. Nee, er ligt een schat aan ideeën en projecten klaar die wachten op een beetje hulp van Theory U om tot wasdom te komen. Of het nu gaat om de Schotse overheid die werk wil maken van burgerparticipatie of het project dat wereldwijd toegang tot schoon drinkwater wil realiseren. De sfeer is goed. Anticipatie en verwachting zinderen boven de ronde dinertafels.

Theory U

De training gaat van start met een feitelijke presentatie van de theorie. De ‘U’ beschrijft manieren van menselijke interactie. De vorm beschrijft het proces waarbij je van oppervlakkig communiceren en oordelen, via feitelijke waarnemen en het ‘empathisch aanwezig zijn’, ‘loslaat’ en je zo verbindt met wat voortkomt uit die diepere laag van onszelf. Hier vind ‘precensing’ plaats: leren van de toekomst zoals die zich aandient. Misschien is dit nog het best te beschrijven als ‘flow’: de staat waarin de tijd vertraagd, je ‘één bent’ met je handelen (en de anderen) en als vanzelf precies het goede doet. Zoals een rugby team dat een formidabele prestatie neerzet. Van deze ‘opkomende toekomst’ leer je door snel te handelen (prototyping) en feedback te genereren om je koers bij te stellen. Door een ‘U proces’ te doorlopen, genereer je oplossingen die je niet kan vinden met je gebruikelijke manieren van denken.

Bron: Presencing Institute

Bron: Presencing Institute

Dalen langs links

Het comfort van de collegebank lonkt. Net als de relaxmodus zich meester wil maken van de zaal worden de deelnemers wakker geschut met opdrachten. In groepjes wordt casuïstiek besproken. Dialoogvormen waarin oordelen worden opgeschort en wordt gekeken met ‘fresh eyes’ vervangen beleefde conversatie en debat. Maskers gaan af. Het proces zakt van de linker bovenzijde van de U langzaam af naar onder.

Presencing

Als presencing het aanwezig zijn in het ‘hier en nu’ is en voelen wat zich aandient, dan is het niet vreemd dat het programma doorspekt is met mindfulness-oefeningen. Dat gebeurt individueel, maar juist ook in interactie met elkaar. Het proces bevindt zich nu onder in de U. Wat is die potentiële toekomst die je slechts ruimte hoeft te geven om werkelijkheid te laten worden? We werken met ‘Social Precensing Theatre’, een werkvorm die het systeem helpt om zichzelf en die ‘opkomende toekomst’ te zien. Hoe dat werkt kan grondlegger Arawana Hayashi, je beter uitleggen dan ik. Ik ben onder de indruk van hoe we met iets dat lijkt op bewegende organisatieopstellingen inzicht krijgen in intuïtieve oplossingen voor onze casuïstiek. Het moet er raar uit hebben gezien voor een buitenstaander, die groepen mensen die vreemde bewegingen maken: een langzame improvisatiedans of een vreemde variant van tai chi.

Omhoog lang rechts

Maar met inzicht zijn we er nog niet. Het is zaak meteen te handelen op basis van het inzicht of ruwe idee: prototyping is het devies! Geen probleem dat het idee nog niet perfect of ‘af’ is. Integendeel, stel jezelf vooral in staat snel feedback van stakeholders te vergaren waarmee het idee verder vorm kan krijgen. Wie ga je nu direct bellen om je idee te bespreken? Welke actie onderneem je? Met deze stap beweegt het proces langs de rechterzijde van de U weer omhoog. Verfrissende aanpak voor iedereen met perfectionistische neigingen. Weer geldt dat de best passende oplossing zich vanzelf aandient in de sociale context. Vertrouwen is een woord dat blijft opkomen bij me tijdens de training.

Oude wijsheid

Het is een rake training. Een aantal van mijn persoonlijke vraagstukken wordt kristalhelder. Ik ben niet de enige met die ervaring. Bovendien zijn na alle theorie en oefening, ‘voelen’ en stilte onze vaardigheden om een ruimte te creëren waarin ‘presencing’ wortel kan schieten gegroeid. Die technieken zijn niet altijd nieuw, maar gebaseerd op ‘oude wijsheid’ over ‘loslaten’, het erkennen van ‘wat er is’ en ‘vertrouwen’ om ruimte te maken voor creatie en intuïtie. De manier waarop Theory U die wijsheid koppelt aan sociale innovatie en co-creatie is wél nieuw, althans voor mij. De potentie van het model pakt me. Doordat de presentatie zakelijk is, is het bovendien aantrekkelijk voor doelgroepen die wegblijven zodra spiritualiteit in de etalage staat. Kansen voor verandering dus met Theory U!

De reis begint nu pas echt

Ik zit in de trein terug naar Amsterdam. Na een afsluitende avond met muziek en gezelligheid en een korte nacht is ‘herboren’ niet de beste beschrijving voor mijn staat van zijn. Maar toch bruis ik van de energie. Een vat vol ideeën die vragen om uitvoering gaat mee terug. Deze blog is er daar een van. De Duitse weidsheid van het landschap gaat over in het geordende Hollandse landschap. Dáág Duistland, tot snel.

Bovenstaande tekst is geen uitputtende beschrijving van Theory U en Precensing. Lees verder op de website van het Precensing Institute.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *